ΤΑ ΜΠΛΟΚΙΑ

Ειδήσεις και αναλύσεις από τη Λέσβο και την Ελλάδα με αριστερή ματιά!

Δεύτερο Θέμα Πολιτισμός

Η ποιητική ψυχή του Ορέστη Κανέλλη

 

Στο λιμάνι της Μυτιλήνης. Συλλογή Βάσου Ι.Βόμβα.

Του Βάσου Ι. Βόμβα

Ο φίλος Στρατής Φραντζέσκος, σε μια πρόσφατη ανάρτησή  του στο διαδίκτυο, μας θύμισε τον συγχωριανό του ζωγράφο Ορέστη Κανέλλη, μ” ένα ηχητικό ντοκουμέντο,  πλημμυρισμένο από τους πίνακες του και με τη συνοδεία μιας έξοχης μουσικής.
Τούτο, στάθηκε και η αφορμή να γράψω δυο λόγια, για τον σπουδαίο Λέσβιο ζωγράφο, που οι συντοπίτες μας δεν στάθηκαν, όπως το συνηθίζουν άλλωστε, γενναιόδωροι μαζί του.
Τον Ορέστη Κανέλλη τον γνώρισα το 1953, όταν το καλοκαίρι της χρονιάς εκείνης παρουσίασε έργα του στο παλιό Δημαρχείο της Μυτιλήνης.
Φίλος με τον πατέρα μου, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην πόλη μας, ήλθε για φαγητό στο  σπίτι μας. Μεγάθυμος και απέραντα ευγενικός όπως ήταν, μας χάρισε και δυο του ακουαρέλες ( μια απ” αυτές είναι τούτη που συνοδεύει το γραφτό μου). 
Με την περιέργεια της εφηβείας μου, αλλά για να κάνω και λίγο τον κατατοπισμένο, τον ρώτησα για τον Πικάσο. Θυμάμαι, πως μας έκανε ολόκληρη διάλεξη για τον διάσημο ζωγράφο, χωρίς να αναφερθεί καθόλου στο δικό  του έργο,  που λίγες ώρες πριν έλθει στο σπιτι μας, εκεί πιο κάτω, στο Δημαρχείο της πολης μας, είχαμε τη χαρά να δούμε και να θαυμάσουμε.
Τούτο έχει τη σημασία του, γι” αυτά που θα γράψω παρακάτω, μιλώντας για τον καλλιτέχνη και τον άνθρωπο Κανέλλη.
Ο Κανέλλης, ήταν μια ξεχωριστή προσωπικότητα στο χώρο των εικαστικών τεχνών. 
Η αγάπη του για τον άνθρωπο, τη μοίρα του οποίου ήθελε να συμμερίζεται, και κοντά σ” αυτά, η ευγένεια και η διακριτικότητα του, τον έκαναν να διαφέρει  από πολλούς καλλιτέχνες της γενιάς του. Ακόμα η παιδεία του και η βαθειά θεωρητική του μόρφωση τον έκαναν να ξεχωρίζει από τους ομότεχνούς του κι αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από τον πλούσιο γραπτό του λόγο, ιδίως όταν έκφραζε την άποψη του πάνω σε θέματα εικαστικά αλλά και άλλα.
“Οταν μετά από χρόνια γνώρισα καλύτερα το ζωγραφικό του έργο, αλλά και τον άνθρωπο, μιας και είχα την μεγάλη τύχη να τον βλέπω τακτικά στο σπίτι των Καραγιάννηδων, μπόρεσα, γιατί πήγαινα και στο εργαστήρι του στην οδό  Αλωπεκής, να έρχομαι  σε επαφή με το μαγικό χώρο της ζωγραφικης του  κι  έτσι μαζί με την παλιά του, που είχα δει στη Μυτιλήνη,  στα σπίτια ανθρώπων που είχαν πολλά του έργα, να σχηματίσω μια πολύ πιο στέρεα γνώμη για το έργο του, στο βαθμό βέβαια που μπορούσα να διαβάζω τη ζωγραφική.
Εντύπωση μου έκανε η ενασχόληση του με τα παιδιά. Στα έργα του, που απεκονίζουν παιδιά κι ένα απλό κοίταγμα στα πρόσωπά τους αρκεί για να νιώσεις, την απέραντη αγάπη που ο καλλιτέχνης αισθάνεται γι αυτά. Κι ολ” αυτά μέσα  σ” ένα χρωματικό σκηνικό απίστευτης ομορφιάς, τέτοιας που να καλύπτει απόλυτα  τις αισθητικές του αναζητήσεις.
Εδώ θα πρέπει να  σημειώσω ότι στο λογοτεχνικό περιοδικό της αριστεράς, την εμβληματική ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΕΧΝΗΣ, στο τέλος της δεκαετίας του ’50, δίκην ημερολογίου κυκλοφόρησε ένα άλμπουμ με λιθογραφίες του Κανέλλη,  σε περιοριμένο αριθμό αντιτύπων, με τον τίτλο  ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ, όπου ο Κανέλλης ξεδιπλώνει όλη του την τρυφερότητα για το παιδί.
Κι από την άλλη οι φιγούρες των λαϊκών ανθρώπων με τα αδρά τους πρόσωπα να μεταφέρουν το ιδεολογικό στίγμα του ζωγράφου κι ό,τι έχει σχέση με την κοινωνική μοίρα του ανθρώπου.
“Ομως πάνω απ” όλα η γυναικεία μορφή, όπου μέσα απ΄αυτήν προβάλλει την ποιητική του ιδιοσυγκρασία, τον λυρικό αισθησιασμό του αλλά και τις αισθητικές του αναζητήσεις.
Κι ερχόμαστε στην άλλη του μεγάλη αγάπη, τη φύση, την οποία με τον χρωστήρα του υμνεί ποικιλοτρόπως. Μέσα από τις «ελάαιες ερόεσσαις», τις ερατεινές ελιές, του Αλκαίου, που αγγίζουν με τα ασημένια φύλλα τους τον ουρανό, λουσμένες στο φως του » αιολικού λυρισμού» και που με τα μοναδικά τους χρώματα ξεπερνούν την ίδια τη φύση, έρχονται από κοντά κι οι θάλασσες του, με τα παιδιά να παιζουν ανέμελα στην άμμο, τους ψαράδες να γλιστρούν με τη βάρκα τους σ” απάνεμα ακρογιάλια και πάνω απ” όλα, αυτές οι γυναίκες, που μέσα τους υπάρχει αποτυπωμένη η ψυχή του ζωγράφου ποιητή.
Αλλά η ποιητική ψυχή του Κανέλλη δεν είχε τελειωμό. “Οπως εύστοχα παρατηρεί ο φίλος του Βαγγέλης Καραγιάννης, τα παιχνιδίσματα του, πάνω σε σχέδια καμωμένα με μολύβι ή στις μικρές ακουαρέλες, απέπνεαν ποίηση  ακόμα και με τα λόγια που τα συνόδευε. Για παράδειγμα σ” ένα εξαίσιο σκίτσο του, που παριστάνει κορίτσι με ρούχο αραχνούφαντο, έτσι που να αφήνει να φανεί το χνουδερό εφηβαίο της, γράφει στο κάτω μέρος.
» Και τον Οκτώβριο κάνει ωραίες ηλιόλουστες μέρες.»
Αλλά ας αφήσουμε να μιλήσει κι ο Ελύτης.
» Στο εξής ποίηση και ζωγραφική οδηγημένες από τη νέα γενιά στην Ελλάδα θα συμβαδίσουν».
Ακόμα θα ήθελα να πω, πως η μεγάλη αγάπη μου για τον ζωγράφο Ορέστη Κανέλλη, με έκανε να μιλήσω σήμερα γι αυτόν φέρνοντας ξανά στο νου μου το ζωγραφικό του κόσμο.
Θα ήταν όμως παράλειψη από τη μεριά μου, να μην μιλήσω γι αυτό που υπαινίχτηκα στην αρχή του λόγου μου. Όταν ο Ορέστης έφυγε από τον κόσμο τούτο, η πιστή του σύντροφος και πολύ φίλη μου, η Λίνα Βλουμίδη θέλησε να τον  τιμήσει,  κατά που του έπρεπε, με ένα λεύκωμα στο οποίο θα αποτυπώνονταν, η συνολική ζωγραφική δουλειά του.
“Αφθονο το υλικό, τόσο από τα έργα που είχε η ίδια στα χέρια της, όσο κι απ” αυτό των συλλεκτών, που με μεγάλη προθυμία θα μας το έδιναν όταν θα τους το ζητούσαμε.
 
Μεσολάβησα και μίλησα στους τότε εκπροσώπους της Λεσβιακής Παροικίας να συμβάλλουν οικονομικά στην έκδοση αυτού του λευκώματος.
Προς τιμήν τους δεν έγινε απολύτως τίποτα.
Ετσι,  ακόμα  μια σπουδαία καλλιτεχνική προσωπικότητα του νησιού μας ξεχάστηκε όπως και τόσοι άλλοι.
Κρίμα!.
Βάσος Ι. Βόμβας
Δεκέμβριος του 2020