ΤΑ ΜΠΛΟΚΙΑ

Ειδήσεις και αναλύσεις από τη Λέσβο και την Ελλάδα με αριστερή ματιά!

Απόψεις Δεύτερο Θέμα

Μικρά «απαρτχάιντ» του ελληνικού καλοκαιριού

 

Με το ενδιαφέρον όλου του πλανήτη, τόσο πρόσφατα και εν μέρει ακόμα, στραμμένο στις ρατσιστικές διακρίσεις και μάλιστα στις συστημικές πλευρές τους, χάρη στο κίνημα Black Lives Matter, θα περίμενε κανείς, ακόμα και σε μία χώρα όπως η Ελλάδα, το όποιο «ταμπού» υπήρξε, τουλάχιστον όσον αφορά το ρατσισμό κατά των μαύρων, να έχει αναβιώσει και να έχει κερδίσει και πάλι κάποιο από το χαμένο έδαφος στις κοινωνικές συνειδήσεις. Και μιλάμε για ένα τέτοιο «ταμπού» εννοώντας πως η όποια ελληνική κατανόηση του ρατσισμού έχει μαζικά υπάρξει, ήταν ισχνή και απλοϊκή και ακόμα και αυτό το ταμπού, όσο και όταν υπήρξε παράγοντας, αφορά κυρίως το ρατσισμό απέναντι στους μαύρους, με την ισχύ της επιρροής του να είναι ανάλογη της επιρροής χολιγουντιανών ταινιών. Ο μαύρος σκλάβος πακέτο με τους «κακούς Αμερικάνους» είναι μάλλον το βασικό πακέτο στο ελληνικό κοινωνικό φαντασιακό όταν μιλάμε για ρατσισμό. Ακόμα και αυτό το μικρό ανάχωμα έπεσε, όμως, σε μεγάλο βαθμό στα χρόνια του θριάμβου των ναζιστών στην Ελλάδα και του αγκαλιάσματός της ρατσιστικής βίας από ένα μεγάλο μέρος του «λαού» με την κρίσιμη βοήθεια της ατιμωρησίας ως και της αστυνομικής συνδρομής σε αυτή τη βία.
Αυτές τις μέρες της παγκόσμιας αγανάκτησης για τη δολοφονία του George Floyd από αστυνομικούς διάβασα ένα σωρό σχόλια, μεταξύ παθιασμένων αναρτήσεων, στο Facebook και στο Twitter. Από αυτά με εντυπωσίασε ένα σχόλιο κάτω από τη φωτογραφία ενός μελαμψού άντρα, το κεφάλι του οποίου βρισκόταν κάτω από το γόνατο ενός αστυνομικού, παραπέμποντας ξεκάθαρα στη πιο διάσημη πλέον εικόνα της ασφυξίας από το ρατσισμό και την αστυνομική βία. Η εικόνα, κατά αυτόν που την μοιράστηκε, ήταν από την οδό Ευριπίδου, ο αστυνομικός ένας ελληνότατος ΜΑΤας και η ανάρτηση υπονοούσε φυσικά ότι το θύμα ήταν μετανάστης. Το σχόλιο που μου τράβηξε την προσοχή, αμφισβητούσε αυτήν την ανάγνωση λέγοντας κάτι του στυλ «και που ξέρουμε ότι δεν είναι γύφτος και η φωτογραφία δεν είναι από το Ζεφύρι;». Το, ας πούμε εντυπωσιακό, δεν ήταν ότι ο σχολιαστής θεωρούσε ότι αν η θεωρία του μπορούσε να επιβεβαιωθεί, θα εξαφανίζονταν απλά και ο ρατσισμός, αφού αυτός κατά τη γνώμη του αφορά τους «μαύρους», άντε και τους μετανάστες γενικότερα, αλλά φυσικά όχι τους «γύφτους» (που βεβαίως φταίνε οι ίδιοι για την αντιμετώπιση της οποίας τυγχάνουν! κτλ. κτλ. μη λέμε πράγματα γνωστά σε όλους…), αλλά το γεγονός ότι, πηγαίνοντας κανείς στο facebookικό προφίλ του, μπορούσε κάποιος να θαυμάσει ότι ο ίδιος άνθρωπος, υποτίθεται, ήταν ένα παθιασμένος υποστηρικτής του #BlackLivesMatter και του #ICantBreathe!

Ειδική ουρά για μαύρους!

Στις 18 Ιουνίου 2020, η Ruhi Loren Akhtar, μια βρετανίδα μουσουλμάνα που τα τελευταία χρόνια ζει στη Χίο και έχει μαζί με άλλους/ες ιδρύσει και διαχειρίζεται την οργάνωση «Refugee Biriyani & Bananas», παρέχοντας στήριξη σε πρόσφυγες στη Χίο, βρέθηκε να ταξιδεύει με την Blue Star Ferries από τη Χίο στον Πειραιά. Μπαίνοντας στο πλοίο, κάποιος της ζήτησε με αγένεια να μπει στην «ειδική» ουρά, που όπως σε λίγο κατάλαβε, ήταν αποκλειστικά για μετανάστες και πρόσφυγες, επιλεγμένους με βάση το χρώμα του δέρματος και όποια άλλα κριτήρια θα «καταχωρούσαν» κάποιον στη «μειονεκτική» αυτή θέση, στο βαθμό που θα μπορούσε να κρίνει το προσωπικό (η ίδια είναι Βρετανίδα μεταναστευτικής καταγωγής και φοράει μαντίλα). Η ουρά αυτή οδηγούσε στις σκάλες και μόνο εξηγώντας σε έναν υπάλληλο ότι πονάει το πόδι της, της επιτράπηκε να χρησιμοποιήσει, κατ’ εξαίρεση(!), τις κυλιόμενες. Στη συνέχεια παρατήρησε πως οι κυλιόμενες προορίζονταν αποκλειστικά για την προνομιούχα ουρά των ελλήνων και των λευκών τουριστών.
Ανεβαίνοντας στο κατάστρωμα όπου κατευθύνονταν από το προσωπικό όλοι οι θεωρούμενοι ως μετανάστες, χρειάστηκε να διεκδικήσει επίμονα την πληρωμένη αριθμημένη θέση της, σχεδόν μαλώνοντας για να της παραχωρηθεί τελικά μια μη αριθμημένη στο εσωτερικό του πλοίου. Αφού έκατσε, ανακάλυψε πως οι υπόλοιποι «μειονεκτούντες» ως προς την ανώτερη ελληνική φυλή επιβάτες κάθονταν αποκλειστικά στο εξωτερικό τμήμα του καταστρώματος, ενώ οι Έλληνες και οι τουρίστες, κάποιοι από τους οποίους προφανώς είχαν πληρώσει για κατάστρωμα, επιτρέπονταν, όπως συμβαίνει πάντα, να κάτσουν σε όσες απλές, ή ενδεχομένως και πληρωμένες κενές, θέσεις υπήρχαν στο εσωτερικό του πλοίου, χωρίς κανέναν έλεγχο. Μετά από διαμαρτυρίες κάποιων ξεπαγιασμένων οικογενειών προσφύγων, στις οποίες παρενέβη και εκείνη συγκρίνοντας τα εισιτήρια, κάποιοι επίσης κατάφεραν να σπάσουν το διαχωρισμό και να μπουν στο εσωτερικό του πλοίου…

Ρατσιστικές διακρίσεις και σε σουπερ-μάρκετ

«Τουλάχιστον εδώ δεν είμαστε Αμερική», άκουγες συχνά αυτές τις μέρες. Ναι πράγματι, στις ΗΠΑ η παραπάνω σκηνή δε θα μπορούσε να συμβεί εδώ και δεκαετίες. Και σίγουρα αν συνέβαινε, δεν θα πέρναγε απλά σχεδόν απαρατήρητη και ατιμώρητη, όπως όλα δείχνουν πως θα συμβεί εδώ. Και δεν είναι η μόνη τέτοια. Η ίδια ακτιβίστρια στη Χίο, ένας ακόμα ακτιβιστής, ο Jose Cortez στη Σάμο, όπως και άλλοι ανώνυμοι πρόσφυγες και μετανάστες μας έχουν επιβεβαιώσει πως τα Lidl στη Χίο, τη Σάμο και τη Λέσβο, όπως και άλλα καταστήματα, έχουν τους τελευταίους μήνες, με αβάσιμο πρόσχημα τα μέτρα για τον κορονοϊό, εφαρμόσει χωριστές ουρές με τα ίδια κριτήρια, είτε έχουν πλήρως αρνηθεί να εξυπηρετήσουν μετανάστες. Στην ουρά το θέμα είναι βέβαια οι Έλληνες και οι λευκοί να μη χρειάζεται να ταλαιπωρηθούν, ενώ οι πρόσφυγες (και όσοι από «ατύχημα» λόγω χρώματος ή θρησκευτικών συμβόλων κατηγοριοποιούνται ως τέτοιοι από τους security των super-market) πρέπει συχνά να περιμένουν χωριστά και πολύ παραπάνω.

«Πρωτεργάτες» οι πολιτικοί ιθύνοντες

Τα περιστατικά διακρίσεων δεν έχουν όμως τέλος. Δήμαρχοι, περιφερειάρχες, και πλέον η ίδια η κυβέρνηση, θεωρούν ότι η πανδημία, ακόμα και τώρα που τα μέτρα δεν εφαρμόζονται από σχεδόν κανέναν, είναι μια μοναδική ευκαιρία για να απαγορεύεται η κυκλοφορία στους μετανάστες στα νησιά. Αλλά και χωρίς τα πρόσφατα προσχήματα, τα πράγματα ήταν κατά τόπους παρόμοια. Ο δήμος Κορωπίου πέρυσι έθετε σαν προϋπόθεση “το νήπιο να μιλάη ελληνικά” (η ορθογραφία δική τους), ώστε να εγγραφεί στο δημοτικό νηπιαγωγείο. Ορισμένα ΚΤΕΛ ανέφεραν στα site τους πως κάνουν εκπτώσεις «μόνο για Έλληνες πολίτες». Ασθενοφόρα ζυγίζουν το αν θα βοηθήσουν κάποιον σε σχέση με το αν είναι Έλληνας ή μετανάστης. Τράπεζες θέτουν όρους ανυπέρβλητους ειδικά για πρόσφυγες.
Η παραλία Τσαμάκια στη Μυτιλήνη έχει ίσως το ρεκόρ ευρηματικότητας και εγγύτητας με το καθεστώς του Απαρτχάιντ σε αποκλεισμούς, αφού παλιότερα ζήταγε διαβατήριο για την είσοδο, αν δεν την αρνούνταν πλήρως σε μετανάστες, άλλες φορές ζήταγε διαφορετικό αντίτιμο και πάντα με την αστυνομία να κάνει τα στραβά μάτια. Ο κατάλογος δεν έχει τέλος και όλα αυτά μένοντας «θεματικά» στους μετανάστες, χωρίς να μιλήσουμε εδώ για τους αντίστοιχους, ή μάλλον και πιο φυσικοποιημένους αποκλεισμούς που αφορούν, πρωτίστως, τους Έλληνες Ρομά και τους ανάπηρους, χωρίς να πιάνουμε ούτε το θέμα της ρατσιστικής, τόσο συχνά ταυτόχρονα και αστυνομικής, βίας ή του ατιμώρητου ρατσιστικού λόγου και χωρίς να αγγίξουμε το επίσης τεράστιο ζήτημα του εκπαιδευτικού αποκλεισμού (και) των προσφυγόπουλων και τις ορδές των πανικόβλητών γονιών που δεν θέλουν τέτοια παιδάκια στα σχολεία «τους», τους οποίους χαϊδεύουν διαχρονικά, λιγότερο ή περισσότερο, όλες οι κυβερνήσεις και πρωτίστως οι αδρανείς δικαστικές αρχές.
Ναι λοιπόν, η Ελλάδα είναι μια χώρα που σοκάρεται βαθιά από τις διακρίσεις όταν αυτές είναι μακριά. Αν θέλουμε αυτό, σιγά σιγά, να αλλάξει, πρέπει να αρχίσουμε από την κατανόηση του γιατί δεν βλέπουμε όλες αυτές τις διακρίσεις εδώ, και ακόμα και όταν εμφανίζονται δειλά σαν «ειδήσεις», ξεχνιούνται τόσο εύκολα. Οι εισαγγελείς, οι αστυνομικοί, οι νομοθέτες και οι δικαστές μας, επίσης, δεν θα αλλάξουν μόνοι τους και χωρίς κανείς να τους το ζητάει. Πόσο μάλλον αν για χρόνια συνεχίσουν να μένουν τόσο λευκοί και Έλληνες ορθόδοξοι.

*συν-διαχειριστής του Παρατηρητηρίου Ρατσιστικών Εγκλημάτων του Ελληνικού Παρατηρητηρίου των Συμφωνιών του Ελσίνκι.

Σημείωση:
Οι σχετικές μηνυτήριες αναφορές για τα περιστατικά που καταγράφονται στο κείμενο μπορούν να βρεθούν στην ιστοσελίδα του Παρατηρητηρίου Ρατσιστικών Εγκλημάτων https://racistcrimeswatch.wordpress.com/