ΤΑ ΜΠΛΟΚΙΑ

Ειδήσεις και αναλύσεις από τη Λέσβο και την Ελλάδα με αριστερή ματιά!

Δεύτερο Θέμα Τόπος

Μικρή συμβολή στη μετακατοχική ιστορία της Λέσβου, μέσα από έντυπα της τότε εποχής.

Του Βάσου Ι. Βόμβα 
ΗΛΙΑΔΑ
Μέσα από ένα πολύτιμο υλικό, που βρίσκεται στα χέρια μου και που αναφέρεται, στα χρόνια τα μετακατοχικά και ειδικότερα σ’ αυτά,  των πρώτων μηνών της απελευθέρωσης του νησιού μας, από τους Γερμανούς κατακτητές, όταν έπαψε πια το νησί μας να το σκεπάζει ” μαυρίλα φασιστική”, θα επιχειρήσω να σας παρουσιάσω μια σειρά εντύπων, γραμμένων από τους διανοούμενους του τόπου μας.
 
Τα έντυπα  αυτά, ποικίλου περιεχομένου , ολιγοσέλιδα ως επί το πλείστον τυπώθηκαν κυρίως απο την εφημερίδα “ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΛΕΣΒΟΣ”  σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων, τους τελευταίους μήνες του 1944 και ανατυπώθηκαν, στις αρχές του Γενάρη του 1945 και  μέχρι τον Μάϊο του 1945.
Μη έχοντας όμως την δυνατότητα παρουσίασης ολοκλήρου του περιεχομένου τους, θα αρκεστώ προς το παρόν, στους τίτλους και στον συγγραφέα τους, τούς οποίους και θα μνημονεύσω κατ’ αλφαβητική σειρά. 
Ο τίτλος ΗΛΙΑΔΑ της συλλογής, προφανώς και είναι ειλημμένος από το όνομα του Ηλία Παρασκευαίδη, που είναι και ο πολυγραφότερος των  συγγραφέων, που κοσμούν τη συλλογή αυτή.
 
Και μια λεπτομέρεια, ενδεικτική του κλίματος της τότε εποχής , που παραπέμπει στους δημοτικιστές και τους μακροχρόνιους αγώνες τους για τη γλώσσα. Στο εξώφυλλο του τόμου υπάρχει η ένδειξη:
ΔΙΧΩΣ ΤΟΝΟΥΣ
ΔΙΧΩΣ ΠΝΕΥΜΑ 
ΜΥΤΙΛΗΝΗ  1944
Κάνοντας μια μικρή εξαίρεση, στα όσα έγραψα παραπάνω, για την αδυναμία παρουσίασης αυτούσιου του περιεχομένου των αυτοτελών φυλλαδίων των συγγραφέων που αναφέρω,για τεχνικούς κυρίως λόγους, αφού για να γίνει σωστή η παρουσίαση τους χρειάζεται τυπογραφική παρέμβαση, θα παρουσιάσω μόνο τους στίχους των σατιρικών στιχουργών, που με τον τρόπο τους ο καθένας, συνοδεύει την ΗΛΙΑΔΑ, και που ισάξια αντικαθιστά τον όποιο πρόλογο θα επιλέγαμε,  για την παρουσίαση του όλου έργου. 
Οι στιχουργοί, όλοι τους με ψευδώνυμα, δίνουν έναν εύθυμο τόνο, αναφερόμενοι, ο καθένας απ’ αυτούς, στον Ηλία Παρασκευαίδη, που πρέπει να ήταν μια δυναμική και ιδιαίτερα σημαντική προσωπικότητα και που ο ρόλος του, στα δύσκολα αυτά χρόνια, θα υπήρξε πολύτιμα καθοριστικός.
Κ.ΠΕΤΡΑΝΟΣ
Ματι βαρι. μπασα φωνη
Ψυχη καλη γεματη πλουτος.
Ζαρωνει ο Ανατολεας στη γωνια κι’ αναφωνει:
Βρε τ’ ειν’ ετουτος;
Ηλι Ηλι λαμα σαβαχθανι.
ΦΛΕΣΣΑΣ
Σε κοιτα με ματι εξεταστικο
Της σοφης συζητησης λαγωνικο
και με ρωτημα σου στηνει την αποχη
Μ’ ασπρα τουπες, μαβρα τουπες, -χρωματα λογης-
Θα σε κεραβνωσει ο Ζευς διαφωτιστης
Με το ηχερο κι αμειλιχτο του; – Οχι!
Συμφορα πια τωρα σου κι αλι!
Επεσες στα βροχια του Ηλι
τ ορθολογιστη τ’ Αλη
ΑΓΝΩΣΤΟΣ
Αυτος ειναι ο φιλος μας Ηλιας
Ο Παρασκευαιδης Ομιλιας
Τουτος ειναι ο Ηλιας πωχει
Ψωμι- τυρι καθημερνο το “οχι”.
Ο ΧΩΡΑΤΑΤΖΗΣ
Τυπος και διαφωτιση
στη γενικη συσκοτιση
Φαρος μες τα σκοταδια
στα Εαμοκοπαδια
Στα εντυπα δινει γραμμη
– βαρσανα κι αναστεναγμοι!-
ανημερος κουρσαρος,
Κι οποιονε παρει ο χαρος…
Π. ΚΕΝΤΡΗΣ
Ειναι που λετε διαφωτιση και τυπος
Και ποτες δεν ηπιε του νιρο τ’ αμιλητου
Κι ολοι λαχταραν κι ολοι περιμενουν μηπως
Καμια φορα γλυτωσουν απ’ τα λαλα χειλη του.
ΦΛΕΣΣΑΣ
Στονα χερι δαδα διαφωτιστη
στ’ αλλο το νιστερι του συζητητη
Για τα ” Γραματα” του Μιλτη λαβρος
απ’ τη Σαρατσινα ταβρος
ΚΟΠΣ
Σα ριξ τα ματγια ς’ μορε Λια
πουπανου π’ τα γιαλια
τσι τς φριδ’ ς σαν ανικουμπογ’ς
τσι φταξιν στα μαλια
οπ’ εχ’ δγιο κολι ας καραλαντστι
μαζις να πεκς σκαμπιλια
μι μνιας θα πες να γκντουρδγιαστι
πι τα γλικας τα χιλια
Β. ΣΙΝΕΛΟΣ
Καν δε ξερω πως σε λενε
Ουτε τι καπνο φουμαρεις
Κι’ ετσι θες δε θες καυμενε
στο λαιμο σου θα με παρεις
Ομως τα σμιχτα σου φρυδια
κι η χοντρη περπατηξια σου
λες και δειχνουν την αξια σου
Μαλον για Αρμενης κανεις
για κακουργος για φονιας
κι αν νομιζεις π’ ετσι χανεις
για ογκολιθος μπινιας.
Ο ΧΩΡΑΤΑΤΖΗΣ
Συζητητης
εκ γενετης
τα “ναι”  και τα οχι” τα ξηρα πολι μισει
κ’ ειναι μπελας
να του μιλας….
Μ’ αν θελεις να πεισθει σε κατι
μιλωντας, γουρλωνε και συ
τουλαχιστον το ενα σου ματι.
ΑΝΑ 
Πως ηθελα να σ’ ηξερα και γω
να διαγωνιστω
μα δεν ειχα πα στω
τωρα σ’ εμαθα καλα
μασαλα….μασαλα….
Ο ΑΡΧΙΕΡΓΑΤΗΣ
Υλη του ζητας
σου λεει πως εκβιαζεται
περνεις το χειρογραφο
μα κεινο δε διαβαζεται.
ΟΙ ΤΥΠΟΓΡΑΦΟΙ
Το λεν και τ’ αϊδονακια
κατου στα ρεματα
μας αλαξες τη πιστη
δεν ειναι ψεματα.
Και αφού μπήκαμε στο χώρο, του ποτέ διαφωτιστή Ηλία Παρασκευαίδη, σημαίνοντος στελέχους της Εαμικής περιόδου του νησιού μας, και τον περιγράψαμε διεξοδικά, καιρός να αναφερθούμε και στα έντυπα της τότε εποχής και στους συγγραφείς τους.
α. Βουλαλάς Παναγιώτης.
Η μεγαλη στιγμη
Τυπωθηκε στη μυτιληνη τον Μαρτη του 1945 σε 32 αντιτυπα με αριθμους σε χοντρο χαρτι
β. Ελευθεριάδης Τάκης.
Τακη Ελεφθεριαδη – Πτυχη των δολοφονων Μυτιληνη Γεναρης 1945
Πτυχη των δολοφονων ποιηματα:
1. Άτιτλο
2. Άτιτλο
3. Πηγαδι ο ηλιος
4. Πρωϊνη χορεφτρια. 
 της χρυσας
5. Νοστιμον ημαρ
7. Αισιοδοξια
Ξανατυπωθηκε απ’ την “Ελευθερη Λεσβο”  σε 22 αριθμημενα αντιτυπα τα εξη πρωτα  σε μεγαλο σχημα και σε ασπρο καλο χαρτι.
8. 1945, 25 Μαρτιου 1821.  Απ’ το πανηγυρικό “Ελευθερη Λεσβος”  Μυτιλήνη.     49 κομμάτια με αριθμούς..
 “120 και πλεον ετη……
γ. Κεντρής Πέτρος
1. Παλι το χωνι-ξανατυπωθηκε σε δεκατεσερα αριθμημενα αντιτυπα
2. η κ.Ελευθερια.-  Μυτιληνη Μαρτης του 1945. Ξανατυπωθηκε απ’ την “Ελευθερη Λεσβο” 10 του μηνα σε δεκατρια αντιτυπα με αριθμους 
δ. Μανόλης Λέκκας
 ΕΠΙ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΙΑΚΩΒΟΥ
1. ΕΝΑ ΚΑΛΑΘΙ ΜΗΛΑ – τυπωθηκε στη Μυτιληνη  τον Γεναρη του 1945, σε 14 αριθμημενα αντιτυπα
2. Οι αθλιοι- Μυτιληνη μαρτης 1945 . Ξανατυπώθηκε απ’ την “Ελευθερη Λεσβο” σε 15 μονο αριθμημενα αντιτυπα
           
ε. Μάκιστος Κώστας
Καταχτοντας τη ζωη του – Μυτιληνη Μαρτης του 1945. Ξανατυπωθηκε από το βιβλίο του  ” Χριστούγεννα Μυτιληνη 1944″ σε  48 αντίτυπα με αριθμους τα οχτω πρωτα, σε μεγαλο σχήμα και σε καλο ασπρο χαρτι αλλα πεντε σε μεγαλο σχημα και τα υπολοιπα σε κιτρινο χαρτι
στ. Παπανικόλας Στρατής
GO BACK – Αυτό το κυρίαρχο σύνθημα των Χριστουγέννων του 1944, στάθηκε η αφορμή, να γράψει ο Παπανικόλας, τις μέρες των Χριστουγέννων ένα κείμενο-ύμνο στον αγωνιζόμενο λαό της Λέσβου. Το κείμενο αυτό ξανατυπώθηκε σε 16 αριθμημένα αντίτυπα τον Μάρτιο του 1945. 
 ζ. Παρασκευαϊδης Ηλίας.
1. Γαβισματα -Απο την “Ελευθερη Λεσβο” Μυτιληνη Μαης 1945
2.Προκλησεις- απο την ” Ελευθερη Λεσβο” Μυτιληνη Μαης 1945
3.Οι διο γειτονοι -απο την “Ελευθερη Λεσβο” Μυτιληνη Απριλης 1945
4. Εχουν ευθυνη – Μυτιληνη Μαρτης του 1945 ξανατυπωθηκε απ’ την “Ελευθερη Λεσβο” σε 12 αντιτυπα με αριθμους
5.Λαϊκη οργη – τυπωθηκε στη Μυτιληνη το Μαρτη του 1945 σε 20 αντιτυπα με αριθμους
6.Παλια ιστορια – Μυτιληνη Μαρτης του 1945. Ξανατυπωθηκε απ’ την “Ελευθερη Λεσβο” σε 16 αντιτυπα με αριθμους
7. Διό σταδια απο τον αγωνα
8. Το περιεχόμενο της μεγαλης ιδεας
η. Παρασκευαϊδης Στρατής.
1. Οι μαυροι με τα δωρα
2.Μια επαναστατικη νυχτα
3. Η Α. Μ. ο Γαβριας – Ξανατυπωσε ο Στελιος Τσακιρης απο το βιβλιο ” Χριστουγεννα Μυτιληνη 1944″ σε 50 αντιτυπα με αριθμους.  Απ’αφτά 2 ειναι τυπωμενα σε διαλεχτο χαρτι, 12 σε καλο χαρτι και σε μεγαλο σχημα και 36 σε κοινο χαρτι εφημεριδας.
θ. Σίμος Γιώργος
Αναθεμα τουτο – τυπωθηκε στη Μυτιληνη το Μαρτη του  1945 σε 20 αντιτυπα τα τεσερα πρωτα σε χαρτι αρσ
ι. Τιβεριος
Ο λαος ρυθμιζει την πολιτική ζωη του. Ξανατυπωθηκε σε δεκατεσερα μονο αντιτυπα με αριθμους
κ.  Φριλίγγος Κώστας
Το τραγούδι της νικης – Τυπωθηκε στη Μυτιληνη το Μαρτη του 1945 σε 24 αντίτυπα με αριθμους τα 3 πρωτα σε καλο ασπρο χαρτι
Σημ. ( το τραγουδι γραφηκε προχειρα και διαβαστηκε κεινη την ωρα, νυχτα της πεμπτης 29/12/44, σε μια παρεα φιλων)
λ. Χικμέτ Ναζίμ
ΤΑΡΑΝΤΑ  ΜΠΑΜΠΟΥ – απο το ” βημα” 20 κοματια Μυτιληνη Απριλης ενα ποίημα του Ναζιμ Χικμετ 
(μεταφρασμένο από τoν Ηλία Παρασκευαϊδη), απο το Γαλλικό περιοδικό ” Commune”  No 31. 
Mάρτης 1936
μ. ΑΓΝΩΣΤΟΥ
Η “ΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΗΣ ΚΡΙΜΑΙΑΣ” – Τυπώθηκε στη Μυτιλήνη  το Γενάρη του 1945  σε 22 αντιτυπα με αριθμούς.
ΤΟ ΧΡΩΣΤΟΥΝ  ΣΤΟΥΣ  ΛΑΟΥΣ
ν. spectator
Σαν παραμυθι – Ξανατυπωθηκε απ’ την ” Ελευθερη Λεσβο”  σε 15 αντιτυπα με αριθμους. Μαρτης 1945
ξ. Αγνώστου
αντιεαμικοι – Ξανατυπωθηκε απ’ την “Ελευθερη Λεσβο” σε 15 μονο αντιτυπα με αρθμους μαρτης 1945
ο. Αγνώστου
ΥΠΑΡΧΕΙ ΤΑΦΟΣ – ξανατυπωθηκε απ’ την  “Ελεύθερη Λεσβο” σε 15 αριθμημενα αντιτυπα. Μαρτης 1945
Παρουσιάζοντας αυτό το σπάνιο υλικό,  που θα αποκτήσει πιότερη αξία, όταν τυπωθεί ολόκληρο το περιεχόμενο του, εκπληρώνω ένα μικρό χρέος στους διανοούμενους της τότε εποχής. Μιας εποχής η οποία εξακολουθεί ακόμα και σήμερα να έχει ανεξερεύνητες περιοχές.
Παράλληλα θέλω να πιστεύω ότι και κάποιοι άλλοι, θα προσθέσουν κάποια στοιχεία που έχουν στη διάθεση τους, για την ολοκλήρωση αυτής της προσπάθειας.
Σημειώνω επίσης, ότι τηρήθηκε ευλαβικά  η ορθογραφία και η γλώσσα των κειμένων, στη λειψή τους έστω μορφή.
Ευελπιστώ και ελπίζω ότι σύντομα θα παρουσιαστούν ολοκληρωμένα.
Ιανουάριος του 2021
Βάσος Ι. Βόμβας.