ΤΑ ΜΠΛΟΚΙΑ

Ειδήσεις και αναλύσεις από τη Λέσβο και την Ελλάδα με αριστερή ματιά!

Ανθρωποι

Αθησαύριστα χρονογραφικά Φώτα

Στις μέρες μας διηγήματα και χρονογραφήματα στις εφημερίδες είναι σπάνια, ομοίως και εορταστικά ένθετα. Κάποτε η δημιουργία ένθετων εορταστικών φύλλων ήταν κανόνας. Εκεί δημοσιεύονταν συνεργασίες σημαντικών λογοτεχνών. Στη Μυτιλήνη του Μεσοπολέμου τα εορταστικά φύλλα ήταν εφάμιλλα των αθηναϊκών.

Οι λογοτέχνες και δημοσιογράφοι της «Λεσβιακής Ανοιξης» πλούτισαν τις εφημερίδες με τις συνεργασίες τους. Και αν δεν έγιναν περισσότερο γνωστοί είναι γιατί παρέμειναν στον μικρό χώρο του νησιού τους.

Οσοι όμως, όπως ο Μυριβήλης και ο Βενέζης, μετέφεραν την πνευματική δημιουργία τους στην Αθήνα, εξελίχθηκαν διαφορετικά. Το 1927 ο Μυριβήλης μαζί με τον Θίελπι Λευκία είναι εκδότες και διευθυντές της εφημερίδας «Ταχυδρόμος». Εκεί, στις 11 Ιανουαρίου, ο Μυριβήλης δημοσιεύει το χρονογράφημά του «Ανεπιθύμητοι αγιασταί», με θέμα τον αγιασμό των Φώτων.

Με επιδεξιότητα και χιούμορ πετυχαίνει να ισορροπήσει τη χρονογραφική ελευθερία με την κριτική στους εκπροσώπους του Θεού, παρουσιάζοντας το έθιμο ως «εισβολή» των ιερέων.

Ανεπιθύμητοι αγιασταί

Του Στράτη Μυριβήλη

Οι παπάδες συνηθίζουν τα Φώτα και την επομένην να περνούν […]* με την αγιαστούρα και παιδίον φέρον αγγείον πλήρες ύδατος […]* και να περιφέρονται τα σπίτια και τα μαγαζιά των χριστιανών της ενορίας των αγιάζοντες αυτά διά ραντίσματος και απαγγελίας του σχετικού τροπαρίου, του οποίου αι φράσεις διακόπτονται από διαφόρους ερωτήσεις και επιφωνήματα γαστρονομικής φύσεως, τα οποία ο ιερεύς -πειναλέος και αρπακτικός- (όπως μας τον παρέδωσε το παρελθόν και εξακολουθούμεν ακόμη δυστυχώς να τον διατηρούμεν απαράλλακτον και εις το παρόν) παρεμβάλλει μέσα εις το ωραίον τροπάριον.

Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου Κύριε – Σφάξατι κυρά μ’ του γ’ρούν’; κ.τ.λ.

Η εισβολή του αγιαστού και της αγιαστούρας γίνεται κατά τας πρωινάς ώρας. Επονται διάφορα χαριτωμένα επεισόδια, από τα οποία ένας Βοκάκιος θα έγραφε άλλο ένα «Δεκαήμερο» σκανταλιάρικο.

Θυμάμαι ένα χωριό κάποτε, που ο παπάς, πολύ μύωψ, επήγε να φωτίσει το σπίτι ενός κουρέως, πολύ κουφού, ο οποίος κουρεύς ήτο αρραβωνιασμένος με μίαν νταρντάναν χωριατοπούλαν, πολύ θερμήν.

Η εισβολή του αγιαστού γίνεται πάντοτε σχεδόν στα χωριά -κι εδώ δα όχι λιγότερο- χωρίς να μεσολαβεί το προειδοποιητικό χτύπημα, το οποίον οφείλει κάθε στοιχειωδώς καλοαναθρεμμένος άνθρωπος να κάνει σε μια πόρτα, ανοιχτή ή κλειστή, την οποίαν πρόκειται να διαβεί.

Εισήλασε λοιπόν ο παπάς, εισήλασε και το παιδί με το χάλκινον αγγείον, και συνέβησαν παρατράγουδα. Ο κουρέας, ο οποίος ήτο μεν πολύ κουφός, ήτο όμως και πολύ βιαστικός εις τα ζητήματα της καρδίας, ευρέθη απησχολημένος εις εξόχως τρυφεράν αλλά ανομολόγητον πράξιν εις την οποίαν προέβαινε τη κοινή συνεργασία της θερμής και ανυπομόνου αρραβωνιαστικιάς του.

Και έτσι οι ανεπιθύμητοι αγιασταί, χωρίς να το θέλουν βέβαια, παρευρέθησαν εις θαύμα ενώπιον του οποίου και αυτός ο Ιορδάνης ποταμός θα εστρέφετο προς τα οπίσω διά δευτέραν φοράν.

Το νόστιμον ήταν ότι ο κουρέας, μη ακούσας ούτε τα βήματα του ανερχομένου ιερέως, εξηκολούθει με αξιοθαύμαστον αφοσίωσιν το έργον του, το οποίον μετεβλήθη εις πάλην ελληνορωμαϊκήν όταν η νύμφη εννόησε τον επερχόμενον κίνδυνον, τον οποίον η δυστυχής προσεπάθει, αλλά ματαίως, να εκφράσει εις τον βαρήκοον αλλά και ακατάσχετον πλέον εραστήν.

Την μικράν αλμυρήν αυτήν ιστορίαν, με την οποίαν άλλοτε επί έτη ολόκληρα εγέλα μία πλουσιόχωρος Λεσβιακή Κοινότης, ενθυμήθηκα προχτές που κάτι παρόμοιο συνέβη στον μαχαλά μου.

Υπάρχει εκεί μικρό χαμάμι -Λουτράκι επιλεγόμενον- το οποίον επισκέφθη ιερεύς μετά αγιαστούρας και παιδίου φέροντος το αγγείον του αγιασμού, διά να το αγιάσει. Εως εδώ ουδέν το αντικανονικόν υπάρχει.

Και οφείλομεν να ομολογήσωμεν ότι καθ’ ην στιγμήν αγιάζονται και φωτίζονται τα υπόπτου καθαριότητος νερά της εξέδρας Αξιώτη, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το δικαίωμα και εις τα νερά των λουτρών να φωτισθούν και να αγιασθούν και εκείνα εξ ίσου. Συνέβη όμως κάτι άλλο απρόοπτον.

Ο ιερεύς του Υψίστου, ελαχίστας πάντοτε σχέσεις έχων με τα ύδατα των λουτρών, ηγνόει ότι όλαι αι πρωιναί των ώραι είναι διά τας γυναίκας. Εχων δε και αυτός την κακήν συνήθειαν να μη χτυπά την πόρτα πριν εισέλθει, εισήλασε εις το Λουτράκι ψάλλων τον Ιορδάνην.

Και το αποτέλεσμα είναι ότι ευρέθη αιφνιδίως μέσα εις πλήθος γυμνών γυναικών απασών των ηλικιών, αι οποίαι αφίνουσαι μεγάλας κραυγάς προσεπάθουν να συγκαλύψουν τα ασυγκάλυπτα και μη γνωρίζουσαι περί τίνος πρόκειται, ώρμησαν, με την ηρωικήν λουτρατζούν επί κεφαλής, εκδιώξασαι διά των τσοκάρων των τον αθώον και άγιον επιδρομέα.

* Το φύλλο της εφημερίδας είναι φθαρμένο σ’ αυτά τα σημεία.

**συγγραφέα, διδάκτορος Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας